Wat is een droom?

Dromen ontstaan in het deel van de slaap dat we REM slaap noemen, dat is een lichte slaap die we herkennen aan de Rapid Eye Movements: de snelle oogbewegingen die je maakt in deze lichte slaaptoestand (wel met gesloten ogen overigens).
Het ritme van de hersenactiviteit is in de REM slaap anders dan in diepe slaap, het brein is vrij actief.

Dromen zijn bijzonder visueel en niet helemaal onsamenhangend. Een droom lijkt vaak op een film, omdat er vaak een verhaallijn in zit. Die verhaallijn voldoet niet aan de wetten en verwachtingen van de waakrealiteit.
In een droom kan de tijd worden samengetrokken: je kunt in een flits aan de andere kant van de wereld zijn. Dit kun je ook weer vergelijken met montage in film, daar kan ook een verhaal van meerdere jaren in anderhalf uur worden geperst (zonder dat alles op 8x speed voorbij schiet). Er worden dan sprongen in de tijd gemaakt.
Onze droombeelden en het droomplot zijn zelden saai. Dit komt doordat dromen ons raken. Dromen gaan over zaken die ons bezig houden. Een droom wordt gevormd door onze angsten, wensen en verwachtingen. De buitenwereld kan een droom wel een beetje beïnvloeden (denk aan de irritante wekker die naadloos in het droomverhaal wordt geweven) maar het meeste wordt door ons zelf gemaakt.

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Denken in Dromen
Tijdens dromen is het denken anders. Overdag kun je bezig zijn met meerdere dingen tegelijk, die allemaal wat aandacht vragen: je zit in de auto, luistert naar een liedje, bedenkt wie je nog moet bellen en wat je gaat zeggen en zorgt dat je ondertussen je afslag niet mist. Tijdens dromen is dit moeilijker. Dus: of je rijdt auto, of je luistert naar muziek, of je belt. Eén zaak op één moment, want het denken kan niet te ingewikkeld zijn. Daarom kunnen dromen ook zo vreemd zijn: je rent achter een net weggereden bus aan zonder dat je denkt waar die heengaat, waar je naartoe moet, waar je vandaan komt, waar je eigenlijk bent, etc. Je denkt alleen maar: ik moet die bus halen.
Ook is de beleving van de werkelijkheid anders dan als je wakker bent. In dromen kunnen ruimte, tijd en ook je identiteit (wie en wat je bent en wat je kunt) verspringen en soms heel abrupt veranderen. Je kunt zelf ineens iets of iemand anders zijn, mensen kunnen ineens veranderen in andere mensen of zelfs in dieren. (zie ook: het ik in de droom)

De waarneming kan ook gestoord zijn in dromen, zo zien sommige mensen zelden gezichten in hun dromen, anderen dromen alleen in zwart wit. Soms kun je echter in de droom ook beter of verder zien en horen dan normaal.

De gevoelens en emoties bij wat je beleeft zijn in dromen ook anders dan overdag. In een droom kun je de gruwelijkste dingen meemaken en er geheel onbewogen onder blijven, of zelfs vrolijk. Je kun ook in een hele gewone situatie zijn en onverklaarbaar bang.

Droomingredienten
Dromen bevatten voornamelijk materiaal uit het geheugen dat in de droom opnieuw gecombineerd wordt. Daarbij spreken we soms van de Dagrest, dat zijn recente ervaringen die in de droom terugkomen, dat kan direkte eigen ervaring zijn, maar het kunnen ook dingen zijn die je b.v. op de radio hebt gehoord. Het andere materiaal komt waarschijnlijk uit het lange termijn geheugen en kan heel oud zijn. Volgens de theorie van C.G.Jung kunnen dromen ook de werkzaamheid van archetypische verlangens uitdrukken. Dat zijn een soort thema’s die voor ons een ‘aangeboren’ belang hebben.
Naast deze beelden uit het geheugen is er ook een lichte invloed mogelijk van het NU en de zintuigen. Als je het koud hebt in je slaap, of wanneer er geluiden half tot je doordringen in je slaap kan dat in je droom verwerkt worden. Ook signalen uit het eigen lichaam kunnen zo verwerkt worden, een volle blaas, honger of pijnprikkels kunnen je droom beïnvloeden.

Droomindelingen
Er zijn allerlei indelingen van dromen gemaakt, we geven er hier enkele. Allereerst behandelen we: Typische dromen. Dit zijn dromen die een soort vast basisscenario hebben dat zich in allerlei variaties herhaalt, en dat bij heel veel mensen voorkomt. Ze lijken ook een soort typische betekenis te hebben.
Zo zijn er bijvoorbeeld :

Naaktdromen – waarin je meestal tot je eigen verbazing in het openbaar zonder kleren loopt, je schaamt en hulpeloos voelt
Vliegdromen – hierin kun je vliegen, sommige lopen de lucht in, andere flapperen, meestal is het prettig.
Examendromen – waarin je terug op school bent, soms op hoogvolwassen leeftijd en er is een proefwerk niet zal gaan halen
Reisdromen – waarin je een trein of een vliegtuig moet halen, bagage moet pakken of zoek bent geraakt, tickets moet regelen. Je kunt ook verdwaald zijn in een vreemde stad of landschap, met het gevoel dat je terug moet, of niet.
Werktuig/Techniekdromen – meestal gaan deze over vaardigheden ermee, het besturen/beheersen van krachtige apparaten, meestal auto’s, er zijn er ook waarin heel fijngevoeligefantasie instrumentjes voorkomen die meer magisch werken.
Huisdromen – waarin je plots dingen ontdekt van je woonomgeving die je nooit eerder hebt geweten dat er verborgen ruimtes in zitten en zo, of je bent verhuisd , of iemand anders woont in jouw huis.
Erotische dromen – waarin meestal erotische wensen vervuld worden, ze kunnen echter ook bedreigend zijn.

Er zijn nog andere indelingen van de droom mogelijk, (natuurlijk kan een droom ook een combinatie zijn), we noemen nog:

Wensdromen – volgens Freud zijn eigenlijk alle dromen dit.
Angstdromen – nachtmerries.
Terugkerende dromen – deze herhalen zich gedurende een bepaalde tijd of over een grote periode.
Lucide dromen – waarin men zich bewust is dat men droomt en de droom kan sturen.
Voorspellende dromen – deze lijken vooraf te gaan aan dingen de later echt gebeuren.
Slaapbewakers – dromen die een wekkende invloed van buiten (de wekker) of van binnen (volle blaas, buikpijn) verwerken en vervormen, in de droom, zodat de slaper niet wakker hoeft te worden.

Dromen kunnen symbolisch zijn, dat wil zeggen dat de inhoud van de droom kan verwijzen naar iets dat een rol speelt in je ‘echte’ leven, een vurige wens of een probleem bijvoorbeeld. Men spreekt ook wel van de manifeste inhoud van de droom: dat is wat er in de droom werd ervaren, zover je je dat kan herinneren, en de latente inhoud: dat is waar de droom naar verwijst in het echte leven.
Bijvoorbeeld: In een droom wil je iemand slaan, maar je hand vertraagt , dat is manifest. Latent zou kunnen zijn: je voelt je onmachtig tegenover bepaalde mensen.
Je zou kunnen zeggen: het letterlijke en het figuurlijke aspect van de droom.

De symboliek van de droom kan zich, net als een kunstwerk, uiten in verschillende genres, op grond hiervan zouden we ook weer onderscheid kunnen maken in:

De filmische droom – met een accent op montage en kaders, speciale belichting
De beeldende droom – met een speciale meer statische compositie
De taaldroom – met vooral een idee, bgrip of denkpatroon
De muzikale/geluidsdroom – waarin de betekenis in de klank lijkt te zitten
De architectonische/ruimtebeleving droom – waarin weinig gebeurt maar de achtergrond, het decor, eigenlijk bepalend is.

Tot slot , Frederik Van Eeden voegt nog toe:

De levendige droom – een droom die bij ontwaken een ongewoon sterke , duidelijke en gedetailleerde indruk nalaat die soms dagen blijft hangen. Deze dromen wekken vaak ook een sterke overtuiging dat zij ‘iets betekenen’.
De monomane droom – een droom waarin zich geen verhaal afspeelt, waar zelfs geen taferelen worden gedroomd maar waar men continu in beslag genomen wordt door een persoon, een plaats, een gebeurtenis of soms zelfs iets abstracts als een woord of een vraag.

Het ‘Ik’ in de droom
Hoe je jezelf ervaart in de droom kan erg verschillen, variërend van volledig aanwezig, met min of meer alle vermogens die je normaal hebt, tot alleen waarnemend aanwezig zijn, alsof je een camera bent. Je gedroomde leeftijd kan ook verschillen van je werkelijke leeftijd, en dit kan in de droom ook nog eens verspringen.

De vermogens die je hebt kunnen in de droom groter of kleiner zijn dan in het echt. Soms kun je vliegen bijvoorbeeld, of ben je razendsnel en soms kun je niet vooruitkomen. Het komt ook wel eens voor dat je in een droom bezeten bent door iets of iemand anders, dus dat je ervaart dat er iets vreemds in je zit en vaak macht uitoefent.

Techniek in dromen
Dromen gaan met hun tijd mee: toen de trein gemeengoed werd kreeg die al snel een betekenisvolle rol in de droom, hetzelfde is gebeurd met de auto en het vliegtuig. Misschien dat nu de modernste communicatiemiddelen als het mobieltje het sms’en, en internet, ook al een rol aan het veroveren zijn in het dromen. Het “gamen” schijnt dat al te doen bij jonge mensen. Wij zijn zeer benieuwd naar het eventuele voorkomen hiervan in uw dromen !

Het onbewuste
Een mens beweegt zich eigenlijk maar voor een klein deel bewust door het leven. Wij worden vooral gestuurd door onze gewoonten, onze emoties, instincten en behoeften. En veel, (eigenlijk alles) van wat je meemaakt zakt weg in het geheugen, daar ben je je ook niet continu bewust van, dat kan niet, je zou er gek van worden. Maar het is allemaal wel beschikbaar. Zo gezien is je onbewuste ‘inhoud’ dus veel en veel groter dan dat waar je je bewust van bent.

In het dagelijks bestaan ben je dus zeer selectief in waar je je bewust van wordt. Je selecteert automatisch op wat van belang is en wat je kunt verwerken.
In dromen wordt dit selectieve bewustzijn verminderd of veranderd, zodat je bijvoorbeeld onzinnige dingen ervaart of dingen waar je bang voor bent, dingen waar je je voor schaamt, of dingen die je niet durft (wensen).
Door je dromen te leren kennen leer je iets van jezelf kennen dat in het waken niet zo makkelijk aan bod komt.

Bij de samenstelling van deze teksten is geciteerd uit de website www.allesoverdromen.nl van o.a. Victor Spoormaker